Oud maar ook wijs ?

[Albert Bolink]

Oud en wijs? Vergeet het maar: 50-plussers hebben ook soa’s. Veilig vrijen komt in hun vocabulaire niet voor.


Swingers van boven de vijftig hebben twee keer zoveel kans dat ze met een soa rondlopen dan een hoer.

Uit onderzoek van de GGD Zuid-Limburg dat vorige week werd gepubliceerd, blijkt dat swingers (dat zijn stellen die seks met andere stellen hebben) net zoals homo’s en jongeren condooms liever links laten liggen. Maar het zijn niet alleen de swingende oudjes die vol vieze virussen zitten, hun preutsere leeftijdsgenoten kunnen er ook wat van.


Blinde vlek
‘Mannen en vrouwen van boven de vijftig zijn notoir slechte condoomgebruikers’, constateert psychotherapeut en seksuoloog Albert Neeleman van de Nederlandse Vereniging voor Seksuologie (NVVS). Hij publiceerde meermalen over de blinde vlek van ouderen die veilig vrijen heet.

‘Soa’s zijn echt niet alleen iets voor jongeren’, ziet ook arts infectieziekten Hanna Bos van de GGD Gelre-IJssel. ‘Ouderen die gekke dingen doen op seksgebied lopen geheid seksueel overdraagbare aandoeningen op: dat kan ik je op een briefje geven.’

De lovers op leeftijd zelf lijken hier geen benul van te hebben. Neeleman wijt hun slordige seksuele gedrag voor een deel aan een gebrek aan kennis. ‘De voorlichting aan ouderen schiet tekort. Die gebrekkige voorlichting is er deels de oorzaak van dat ouderen zich niet als risicogroep zien.’

Hij vindt dat ook de voorlichting naar werkenden in de gezondheidszorg beter moet. ‘Die beseffen vaak niet hoe seksueel actief sommige ouderen zijn en welke risico’s zij daarbij nemen en lopen.’


Verzin daar maar eens een poster voor

Met slogans als ‘Je laat je toch niet neuken zonder condoom’ of ‘Als je later kinderen wil, gebruik dan nu een condoom’ vliegen de Nederlandse vrij-veilig-campagnes over de hoofden van 50-plussers heen. Niet van toepassing of te hip. ‘Qua vormgeving zijn onze campagnes erg op jongeren gericht. Ouderen kunnen denken: dat is voor niet voor ons’, zegt projectleider Filippo Zimbile van SoaAids Nederland.

Zimbile denkt dat ouderen onveilig vrijen, omdat ze niet zijn opgegroeid met de campagnes van eind jaren tachtig toen aids opkwam. Zimbile rechtvaardigt de focus op jongeren omdat daar de meeste besmettingen voorkomen en de grootste gezondheidswinst te behalen valt. ‘We hebben beperkte middelen, dus je moet kiezen.’


Schaamte

Hoewel absoluut gezien jongeren en homo’s de meeste soa’s oplopen, blijkt uit cijfers van het RIVM uit 2009 dat het aantal besmettingen met gonorroe en hiv procentueel gezien hoger ligt bij ouderen. Zo is het aantal positieve gonorroetests bij 25- tot 29-jarige vrouwen 0,7 procent en bij 55-plussers 2,3 procent. In de VS, waar meer onderzoek is gedaan, blijkt dat het aantal chlamydia-infecties onder mensen tussen de 55 en 64 jaar in drie jaar tijd met 40 procent steeg.

Deze getallen liggen mogelijk ook nog eens flink hoger. Volgens Albert Neeleman van de NVVS blijkt uit verschillende onderzoeken dat er standaard sprake is van onderrapportage van ouderen met hiv en soa’s, omdat ze zich niet snel laten testen. ‘Voor ouderen is de schaamte mogelijk nog groter dan voor jongeren, onder meer door de andere seksuele opvoeding.’


Viagra

Er zijn verschillende verklaringen voor het gedrag van ouderen. De belangrijkste is dat ze niet beseffen dat ook zij soa’s kunnen oplopen. Sommige artsen denken dat de stijging te maken heeft met de opkomst van Viagra, waardoor ouderen weer een goed seksleven kunnen hebben. Oude mannen voelen zich jong en nemen het risicovolle gedrag over.

Oudere vrouwen zijn in de minderheid in de datingpool en dringen daarom minder snel aan op condooms. Ouderen denken dat ze überhaupt geen soa’s kunnen oplopen, ze stammen van voor de aids-golf. De enige associatie die ze met condooms hebben, is dat die beschermen tegen zwangerschap en dat is na de menopauze toch niet aan de orde. En herintreders die lang in een vaste relatie hebben gezeten denken: het zal wel meevallen.

Het zijn gevaarlijke gedachten. Ouderen zijn juist vatbaarder voor soa’s, omdat hun immuunsysteem zwakker is. ‘Bij vrouwen neemt de omvang van de vagina na de menopauze af. Het vaginaslijmvlies wordt kwetsbaarder voor scheurtjes, waardoor virussen juist makkelijker in de bloedbaan terecht komen’, constateert Neeleman. Zet dat maar eens op een voorlichtingsposter.